Để “cung” bắt được “cầu”

Với chiến lược phát triển kinh tế bằng cách mở rộng các khu công nghiệp, khu kinh tế, khoanh vùng kinh tế trọng điểm… Quảng Ninh hiện đang là một trong những địa phương có nhu cầu lớn về lao động, đặc biệt là lao động trẻ. Tuy nhiên, ngay cả trong thời điểm này, khi các chiến lược phát triển kinh tế mới đang trong quá trình thực hiện, thì các nhà tuyển dụng địa phương cũng đã phải khá chật vật mới tìm được lao động phù hợp. Còn đối với nguồn lao động "chất lượng cao" nhiều nhà tuyển dụng đã phải thốt lên "khó như mò kim đáy biển"…

Nhà tuyển dụng đang gặp khó

Thống kê mỗi năm, các công ty tuyển dụng lao động trên địa bàn tỉnh đã phối hợp với địa phương tổ chức hằng trăm diễn đàn trao đổi nhu cầu tìm kiếm nguồn lao động. Thông qua "ngày hội việc làm" hay "hội chợ tuyển dụng lao động" để kết nối nhu cầu của nhà tuyển dụng với người lao động. Các hoạt động này thu hút hàng ngàn thanh niên tham gia và cũng đạt được những hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, qua đánh giá của các ngành chức năng cho thấy, tỷ lệ lao động được tuyển dụng vẫn khá thấp so với nhu cầu việc làm thực tế của lao động trẻ trên địa bàn. Ngay đối với lượng hồ sơ lao động tại các hội chợ tuyển dụng lao động hiện nay, nhiều nhất cũng chỉ có khoảng 30%-40% lao động trúng tuyển. Đối với các nhà tuyển dụng, đặc biệt là tuyển dụng lao động có chuyên môn cũng đã dần mất đi sự mặn mà đối với "ngày hội việc làm" do những yêu cầu vị trí xét tuyển đặt ra không nhiều lao động đáp ứng được. Trao đổi với một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất tại khu công nghiệp Cái Lân, chúng tôi được biết, các đơn vị này cũng đã một vài lần tham gia tuyển dụng lao động tại Quảng Ninh, tuy nhiên, phần lớn vị trí tuyển dụng mà lao động địa phương có thể đáp ứng được lại là những vị trí rất đơn giản, chủ yếu là lao động tay chân đơn thuần. Còn lao động có chuyên môn cao để vận hành máy móc, quản lý công việc, đáp ứng nhiệm vụ chuyên môn thì doanh nghiệp lại chưa tiếp cận được. Một doanh nghiệp nêu ý kiến: Ngay cả đối với lao động thông thường, doanh nghiệp cũng phải khá cẩn trọng. Doanh nghiệp cũng đã từng phối hợp với địa phương để tuyển lao động. Công việc khá ổn định nhưng không hiểu sao sau một thời gian, lao động lại tự ý bỏ việc hàng loạt để trở về địa phương với nhiều lý do khác nhau. Điều này gây không ít khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình vận hành sản xuất.

Qua khảo sát của Tỉnh Đoàn Quảng Ninh, có tới 15-25% tỷ lệ lao động địa phương sau khi được tiếp nhận vào các vị trí làm việc đã bỏ việc với nhiều lý do cả khách quan lẫn chủ quan. Trong đó, nguyên nhân chủ yếu là chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế công việc. Bản đánh giá về đào tạo nghề của Tỉnh Đoàn Quảng Ninh cũng đã nhận định: Năng lực hội nhập, kỹ năng xã hội của một bộ phận không nhỏ lao động trong độ tuổi thanh niên hiện nay chưa đồng đều và chưa bắt kịp với nhu cầu của người tuyển dụng. Lao động đang thiếu hụt cả về kiến thức lịch sử và văn hoá dân tộc cũng như kỹ năng, khả năng tư duy độc lập. Đa số thanh niên sử dụng ngoại ngữ, tin học kém; chưa có thói quen trong môi trường lao động và đời sống công nghiệp. Đây là rào cản lớn nhất để doanh nghiệp tiếp cận với nguồn lao động tại địa phương. Vậy nên mới có cảnh: Lao động trẻ thất nghiệp nhiều mà doanh nghiệp thì vẫn than thiếu lao động.

Đào tạo nghề đúng với nhu cầu: Điểm mấu chốt

Một vấn đề rất đáng quan tâm trong đào tạo nghề cho lao động trẻ hiện nay đó chính là tình trạng "thừa thầy thiếu thợ" đang diễn ra ngày càng phổ biến. Theo số liệu điều tra xã hội trên địa bàn tỉnh trong 5 năm trở lại đây, xu hướng nguồn "cung" lao động phổ thông ngày càng thiếu trong khi tỷ lệ người lao động có bằng cấp lại tăng lên khá nhanh. Lực lượng thợ kỹ thuật đang thiếu trầm trọng, đặc biệt là trong ngành Than. Bên cạnh đó, ở nhiều địa phương trong tỉnh đang trong quá trình đô thị hoá nhanh, phát triển các khu, cụm, điểm công nghiệp nhưng lại chưa thực sự quan tâm đến đào tạo nghề (nhân tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực). Do vậy, khi các doanh nghiệp đi vào hoạt động thì không có đủ nguồn lao động chất lượng đáp ứng… Qua đó có thể thấy việc đào tạo nghề hiện nay chưa đáp ứng đúng, trúng nhu cầu của doanh nghiệp. Điều đặt ra cho các đơn vị, thành phần liên quan là cần xem xét lại về hướng đào tạo các ngành nghề của các cơ sở đào tạo nghề, đồng thời việc lựa chọn nghề theo học của lớp trẻ hiện nay cũng cần có sự định hướng tốt hơn, phù hợp với thực tế hơn.

Để giải quyết vấn đề đào tạo và giải quyết việc làm cho lao động trẻ, rõ ràng cần thiết phải có chính sách đồng bộ từ nhiều phía. Tỉnh cần tiếp tục có những chính sách định hướng về nhu cầu việc làm cho thanh niên trong từng giai đoạn; hỗ trợ đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo tiên tiến, phù hợp với yêu cầu sản xuất trong tình hình mới phục vụ nhu cầu học nghề cho lao động trẻ. Đối với các trường nghề cần tăng thời lượng thực hành trong chương trình đào tạo. Ngoài ra, các cơ sở dạy nghề gắn kết chặt chẽ hơn nữa với các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh, nhằm đào tạo trúng, sát và đủ nhu cầu. Nên chăng, cơ sở đào tạo nghề thực hiện giảng dạy, truyền nghề trực tiếp tại doanh nghiệp, làng nghề.

Được biết, mới đây, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã thống nhất với Trung ương Đoàn TN CSHCM về chương trình phối hợp giai đoạn 2012-2017. Theo đó, chương trình sẽ tập trung vào đẩy mạnh tư vấn hướng nghiệp, dạy nghề và giải quyết việc làm cho thanh thiếu niên thông qua các chương trình hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi của lao động trẻ, đầu tư nâng cao năng lực hoạt động các cơ sở dịch vụ việc làm, cơ sở dạy nghề thuộc hệ thống Đoàn. Song song đó, các bên phối hợp triển khai hiệu quả đề án "Hỗ trợ thanh niên học nghề và tạo việc làm giai đoạn 2008-2015", đề án "Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến 2020", dạy nghề gắn với giải quyết việc làm cho các đối tượng thanh niên đặc thù. Hy vọng, các nội dung này cũng sớm được các cấp đoàn của Quảng Ninh tiếp thu và triển khai…

Vân Du