Vì sao nông sản địa phương “vắng bóng” trên sân nhà?

Tính đến thời điểm này, Trung tâm Metro Cash Carry Hạ Long đã đi vào hoạt động được hơn 1 năm nhưng trong số hơn 25.000 mặt hàng được bày bán tại đây, người tiêu dùng vẫn không tìm thấy những mặt hàng nông sản đặc trưng và có thương hiệu của Quảng Ninh. Vậy việc vắng bóng những sản phẩm nông sản đặc trưng của địa phương ở một trong những kênh phân phối lớn nhất trên địa bàn là do đâu? Do siêu thị "khắt khe" hay do người nông dân "làm chưa tới"?

Metro đánh giá cao nông sản địa phương

Một điều dễ dàng nhận thấy là nếu doanh nghiệp, người sản xuất đưa hàng vào tiêu thụ tại các trung tâm, siêu thị với hợp đồng tiêu thụ dài hạn ổn định, có khối lượng hàng lớn họ sẽ nhận được sự hỗ trợ, tăng được các mối liên kết để cùng sản xuất sản phẩm. Ngoài ra, sản phẩm của doanh nghiệp còn có cơ hội được nhiều người tiêu dùng biết đến rộng rãi, khi được chuyển đi tiêu thụ trong mạng lưới hệ thống của Metro trên toàn quốc.

Hàng bày bán tại Metro Hạ Long vẫn chưa có sự xuất hiện của nông sản địa phương. Ảnh: Hoàng Nga

Qua những cuộc bàn giải pháp tiêu thụ nông sản giữa UBND tỉnh và doanh nghiệp thì đại diện Trung tâm Metro Cash Carry Hạ Long đều đưa ra nhận định: Mặc dù, Quảng Ninh là một tỉnh có khá nhiều đặc sản nổi tiếng như chả mực Hạ Long, miến dong Bình Liêu, gà Tiên Yên, vải chín sớm… Và Metro cũng rất mong muốn được tiếp cận với nguồn hàng của địa phương, nhằm giảm chi phí vận chuyển, tạo điều kiện cho người nông dân và doanh nghiệp địa phương phát triển. Nhưng có một thực tế là qua tiến hành làm việc với một số nhà sản xuất tại địa phương, hiện nay có rất ít sản phẩm đáp ứng được yêu cầu của Trung tâm. Mặc dù sản phẩm chất lượng tốt, nhưng số lượng sản phẩm chưa tập trung, sản xuất nhỏ lẻ theo mùa vụ, không đáp ứng được yêu cầu về bao bì, mẫu mã, quy cách đóng gói, không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ của sản phẩm, hoá đơn tài chính… Metro sẵn sàng nhập hàng nông sản của địa phương để làm phong phú danh mục hàng hoá, đổi mới sản phẩm, thế nhưng người sản xuất cần phải đáp ứng được những yêu cầu theo quy chuẩn nhập hàng mà Metro Việt Nam đã thực hiện đối với các nhà cung cấp khác.

Thực trạng "thiếu và yếu"

So với những đơn vị sản xuất khác trên địa bàn, thương hiệu miến dong Bình Liêu của Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu đã được người tiêu dùng ở nhiều tỉnh thành trong cả nước biết đến. Sản phẩm của Công ty cũng đã xuất hiện ở nhiều siêu thị lớn khác như Big C Hải Phòng, Co.op Mart Hà Nội, Bài Thơ Quảng Ninh… nhưng cũng chỉ được một vài năm thì việc cung cấp hàng bị dừng lại. Ông Nguyễn Xuân Bách, Phó Giám đốc Công ty CP Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu cho biết: "Bình quân đơn vị sản xuất được 20 tấn/tháng, việc giao hàng cho các chợ đầu mối vào những tháng cao điểm luôn bị "cháy hàng" chứ không nói đến việc đáp ứng được đủ yêu cầu về số lượng cho các siêu thị trên, nên Công ty đành phải xin chấm dứt hợp đồng. Hiện chúng tôi đang triển khai dự án bảo quản bột 12 tháng với kinh phí lên tới 14 tỷ đồng, có thể cung cấp ra thị trường khoảng 300 tấn/tháng. Khi số lượng hàng sản xuất ra đủ đáp ứng nhu cầu nhập hàng của các kênh phân phối, chắc chắn chúng tôi sẽ đưa hàng vào tiêu thụ tại những kênh phân phối sản phẩm chuyên nghiệp như Metro, vì dù yêu cầu họ đưa ra khắt khe nhưng đó cũng chính là xu hướng lựa chọn sản phẩm của người tiêu dùng khi mà xã hội ngày càng phát triển".

Khách hàng dùng thử sản phẩm tại ngành hàng Rau của Metro Hạ Long.

Nếu nói đến sản xuất rau thì HTX Nông nghiệp Hà Tân đang được đánh giá là một trong những HTX có ưu điểm khá lớn khi người nông dân được hướng dẫn đầy đủ quy trình sản xuất rau an toàn từ dự án Jica (Nhật Bản) và đã được Sở NNPTNT tỉnh cấp giấy chứng nhận là vùng sản xuất rau an toàn vào tháng 3 vừa qua. Qua trao đổi với ông Vi Tiến Hà, Chủ nhiệm HTX chúng tôi được biết, mặc dù được chứng nhận là vùng sản xuất rau an toàn nhưng HTX vẫn đang trong quá trình triển khai việc xây dựng thương hiệu sản phẩm. Tuy nhiên, khi được hỏi rằng, sau khi HTX xây dựng thương hiệu thành công, có thể đáp ứng những yêu cầu chung về ATTP theo tiêu chuẩn của Metro thì liệu HTX có đưa hàng vào không? Ông Hà nói, trong những Hội nghị bàn về biện pháp tiêu thụ nông sản do UBND tỉnh tổ chức, với những yêu cầu phía Metro đưa ra là ngoài việc đảm bảo chất lượng ATTP thì những yêu cầu khác như giá cả đưa ra rẻ hơn 20 – 30% so với thị trường; phải có xe đông lạnh giao hàng tận cửa; chiết khấu sản phẩm dựa trên doanh thu bán hàng; thanh toán theo hình thức trả chậm… đã khiến cho không chỉ riêng HTX Nông nghiệp Hà Tân mà nhiều đơn vị sản xuất khác trên địa bàn trở nên "e dè", bởi có những tiêu chí quả thực nhiều người sản xuất chưa đủ tiềm lực để đáp ứng. Và có lẽ phải mất thêm khoảng một vài năm nữa, những đơn vị sản xuất như HTX Nông nghiệp Hà Tân mới có đủ tự tin bước vào sân chơi của những kênh tiêu thụ tiện lợi và chuyên nghiệp này.

Lời kết

Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Quang Thái, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết: "Trên thực tế, người nông dân vốn chỉ quen sản xuất tự phát, chạy theo mùa vụ… cho nên khó đáp ứng được yêu cầu của nhiều siêu thị, trung tâm thương mại. Để những kênh tiêu thụ lớn như Metro thật sự "mặn mà" với hàng nông sản của địa phương và để người nông dân đủ tiềm lực thì rất cần phải có sự hướng dẫn, trợ giúp của các đơn vị, ngành chức năng có liên quan. Thời gian tới, Sở sẽ cùng với các ngành chức năng liên quan đẩy mạnh việc triển khai xây dựng thương hiệu, quy hoạch lại vùng sản xuất hàng hoá tập trung và vận động người nông dân thay đổi tư duy trong sản xuất. Đồng thời, tăng cường tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, giúp người sản xuất được gặp gỡ, giới thiệu sản phẩm để có sự kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước -nhà doanh nghiệp – nhà khoa học – nhà nông".

Trong tương lai, Quảng Ninh sẽ xuất hiện thêm nhiều siêu thị, trung tâm thương mại lớn, thiết nghĩ các cấp, ngành cần quan tâm, đầu tư nhiều hơn nữa để nông sản địa phương không bị thất bại ngay trên chính sân nhà.

Hoàng Nga